معرفی و تاریخچه کرمانشاه(قسمت دوم)
<<جغرافیا>>
موقعیت
شهر کرمانشاه از شمال به کوه فرخشاد، از شمال غربی به کوه طاق بستان و از جنوب به سفید کوه منتهی میشود که در قسمت مرکزی استان کرمانشاه با موقیعت ۴۷ درجه و ۴ دقیقهٔ شرقی و ۱۹ درجه و ۳۴ دقیقهٔ شمالی قرار دارد و دارای ۲۴۵۰۰ کیلومتر مربع گستردگی و ارتفاع ۱۲۰۰ متر از سطح دریا است. کرمانشاه یکی از شاهراههای ارتباطی شرق و غرب و قدیمیترین راه عبور زائران عتبات عالیات است که به همین سبب تاثیرات فرهنگی و معنوی برجا گذاردهاست. کرمانشاه در دروازه زاگرس قرار دارد.
رشته کوه زاگرس که فلات ایران را از سرزمینهای همسایه جدا کردهاست در مسیر کرمانشاه، به دشتهای وسیع و کوههای عمدتاً مجزا و درههای وسیعی منتهی میشود که از قدیم برای رسیدن به میانرودان مورد استفاده قرار گرفتهاست.
فاصلهٔ زمینی شهر کرمانشاه در شرایط مطلوب تا بغداد، ۳۹۰ کیلومتر، تا تهران، ۵۹۰ کیلومتر، تا مرز خسروی (مرز ایران و عراق) در حدود ۲۰۰ کیلومتر و فاصلهٔ هوایی آن تا تهران ۴۱۳ کیلومتر است.
آب و هوا
شهر کرمانشاه دارای اقلیم معتدل کوهستانی است. در قرن چهارم میلادی شهر کرمانشاه که در آن دوران روستای خوش آب و هوایی بود به عنوان دومین اقامت گاه سلطنتی ساسانیان انتخاب شد. در دوران ساسانیان باغهای بزرگی در این منطقه ساخته شد و تا مدتها مکان تفریحی شاهان ساسانی بودهاست. در دوران اسلامی نیز بارها شهر کرمانشاه را شهری خوش آب و هوا توصیف کردهاند که در آن آبها جاری است و درختان و میوه جات فراوان دارد و کالاها در آن ارزاناند. ابن فقیه در کتاب البلدان که در سال ۲۹۰ هجری نگاشتهاست در مورد کرمانشاه مینویسد:
او-قباد- از مداین تا رود بلخ در همه راه هیچ سرزمینی که هوایش از کرمانشاهان تا گردنه همدان-اسدآباد- خوشتر و آبش گواراتر و نسیمش لذت بخشتر باشد نیافت این بود که قرمسین را ساخت.
بیشترین ساعات آفتابی کرمانشاه به ۲۹۹۹ ساعت میرسد، بیشترین ساعات آفتابی در ماههای تیر و مرداد و کمترین آن در ماههای دی و بهمن است. موقعیت اقلیمی و اکولوژیک استان کرمانشاه با توجه به میزان متوسط بارندگی و رطوبت نسبی سالیانه به نحوی است که دامنه کوهها و دشتهای آن عموماٌ پوشیده از جنگل و مرتع بوده و در پارهای از نقاط نیز زمینهای زارعی آبی و دیمی است. میانگین دمای سالانهٔ شهر کرمانشاه درحدود ۱۴سانتیگراد و میزان بارش سالانهٔ این شهر ۴۵۶٫۸ میلیمتر است.
ناهمواری ها
کوههای عمدهٔ شهرستان عبارتند از بیستون، کوه فرخشاد در شمال، پرآو در شمال شرقی، کوه میوله در شمال غربی و سفیدکوه که در جنوب شرقی شهر کرمانشاه واقع شدهاند و غار پرآو که شهرت جهانی دارد یکی از بزرگترین غارهای دنیاست و در کوه پرآو واقع شدهاست.
آبها
درياچه طاق بستان
مهمترین آبهای کرمانشاه رودخانه قرهسو، رودخانهٔ آبشوران، رودخانهٔ چمبشیردریاچهٔ طاق بستان، سراب خضرالیاس و سراب نیلوفر میباشند.
آلودگی هوا
مهمترین عامل آلودگی هوای کرمانشاه ناشی از گرد و غبار بیابانهای کشورهای عراق و عربستان است که باعث تعطیلی ادارات، مدارس و لغو پروازها به دلیل کاهش شدید دید در برخی روزها میگردد میزان دید در برخی از روزها به ۱۰۰ تا ۲۰۰ متر کاهش مییابد. و این آلودگی در ۱۴ تیر ۱۳۸۸ به ۲۱ برابر حد مجاز رسید؛ عاملی که باعث بستریشدن دهها نفر در بیمارستانها به دلیل مشکلات تنفسی و قلبی بودهاست.
آلودگی آبها
با گسترش شهر کرمانشاه رودخانهٔ قرهسو که از میان شهر عبور میکند با مشکلات زیست محیطی مواجهه شدهاست، مهمترین عامل در آلودگی این رودخانه ریختن آبشوران به داخل رود و پس از آن ریختن فاضلابهای کشاورزی است به طوری که این رودخانه امروز تبدیل به فاضلاب شدهاست. در سالهای پیشین این رودخانه بیش از ۱۵ نوع ماهی را در خود جای میداده به طوریکه شغل برخی از بومیان منطقه از راه صید و فروش ماهی تأمین میشدهاست. که امروزه این زیستگاه به کلی تخریب شدهاست.
<<مردم>>
زبان
زبان اهالی کرمانشاه، کردی و لهجهٔ فارسی کرمانشاهی است. عدهای از مردم کرمانشاه به زبان کردی، گویش کلهری سخن میگویند. علاوه بر کردی کلهری دیگر گویشهای کردی از جمله کردی کرمانشاهی، سنجابی، زنگنه ، سورانی وهورامی هم گویشورانی در میان مردم دارد. در کنار زبان کردی، عدهای از مردم به لهجهٔ فارسی کرمانشاهی که از ۲۰۰ سال پیش تاکنون در کرمانشاه رایج شدهاست تکلم میکنند. لهجهٔ فارسی کرمانشاهی تنها خاص شهر کرمانشاه است. همچنین در بخشی از مناطق شهر، گویش لکی در میان برخی ساکنان رواج دارد.
باورها در مورد زبان
به دلیل نبود دادههای آماری رسمی در مورد زبان مردم کرمانشاه، عدهای بر این باورند که اکثریت مردم کرمانشاه به لهجهٔ فارسی کرمانشاهی صحبت میکنند و عدهای نیز زبان کردی را زبان اکثریت مردم این شهر میدانند.
نژاد
اکثریت جمعیت مردم کرمانشاه را کردها که از اقوام اصیل آریایی هستند تشکیل میدهند. کرمانشاه از دید گوناگونی آب و هوایی و قومی و مذهبی دارای تنوع بسیاری است چرا که اقوام، مذاهب و نژادهای بسیاری در این دیار همواره در کنار هم زندگی کردهاند.
فرهنگ
در کرمانشاه همواره بزرگان زیادی در ادبیات، هنر، تاریخ و سیاست برخاستهاند بزرگانی همچون، میرزا محمدرضا کلهر از نستعلیقنویسان مهم تاریخ ایران، سید مرتضی نجومی از بزرگان خوشنویسی جهان، شامی کرمانشاهی شاعر کرد زبان، ابوالقاسم لاهوتی شاعر و فعال سیاسی دوران مشروطیت، شهرام ناظری خواننده و استاد موسیقی کردی و فارسی، علیمحمد افغانی نویسنده نخستین رمان واقعی به زبان فارسی، پرفسور مجتبی شمسیپور شیمیدان، ابوحنیفه احمدابن داود دینوری گیاه شناس، ستاره شناس، ریاضیدان و مورخ قرن نهم میلادی، یارمحمدخان کرمانشاهی از فعالان جنبش مشروطه میتوان نام برد.
نشریهها
پس از انقلاب مشروطه وسایل تحصیل در کرمانشاه منحصر به چند مکتبخانه بود و در این میان کسانی که با کتاب و نشریه آشنا بودند به فکر تأسیس مدرسه و روزنامههای دستنویس و خطی افتادند، در میان سالهای ۱۲۸۴ تا ۱۲۸۷ با تلاش میرعبدالباقی نخستین چاپخانه سنگی کرمانشاه افتتاح شد و پس از آن میرزا احمد خان معتضدالدوله وزیری چاپخانهٔ شرافت احمدی را تأسیس کرد و در تاریخ ۱۸ مرداد ۱۳۰۲ با ورود نخستین چاپخانهٔ مجهز از آلمان، شرکت سعادت تشکیل شد و پس از فوت برادران سعادت شرکت منحل شد و بعدها در سال ۱۳۲۸ علاوه بر چاپخانهٔ سعادت، روزنامهٔ آن نیز منتشر میشد و در این چاپخانه بود که روزنامههای فصاحت و کوکب غرب انتشار یافتند.
مطبوعات کرمانشاه
باختر • صفیر غرب • آوای کرمانشاه • صدای آزادی • ندای جامعه • صبح امروز کرمانشاه • راه توسعه • کرمانشاه ۱۴۰۰ • کرمانشاه • غرب • نقد حال • مجله اکسیر • بیستون • طنز کاکتوس
لباس
پوشاک مردان و زنان کرد شامل تنپوش، سرپوش و پایافزار است. ساخت و کاربرد هریک از این اجزا، بسته به فصل، نوع کار و معیشت و مراسم و جشنها با یکدیگر تفاوت دارد. هرچند پوشاک نواحی مختلف کردستان مانند اورامان، سقز، بانه، گروس، سنندج، مریوان و... متفاوت است، اما از نظر پوشش کامل بدن، همه با هم یکسان هستند. پیش از ورود پارچه، کفشهای خارجی و سایر محصولات داخلی به کردستان، بیشتر پارچهها و نیز پایافزار مورد نیاز توسط بافندگان و دوزندگان محلی بافته و ساخته میشد.از نظر بافت پارچه، منطقه سقز و از نظر ساخت پایافزار گیوه یا کلاش و کالی اورامانات و آبادیهای پیرامون کوهستان شاهو مانند هجیج، نودشه و آبادیهای نوسود شهرستان پاوه چون میریه، خانهدره، مژگان، مزوی و وزلی از عمدهترین نواحی بافت و صدور پارچه و پایافزار در استان به شمار میرفتند. جولایی و بافت پارچه و انواع منسوجات مانند بوزو، برمال، جاجم، بره، پوشمین، موج، جوراب، دستکش، زنگال و کلاء به عنوان حرفه یا کار جنبی بخشی از آبادی نشینان مناطق مختلف کردستان محسوب میشد.
مذهب
بیشتر جمعیت استان کرمانشاه را مسلمانان تشکیل میدهد که در حدود ۹۹٫۷ درصد میباشد. در میان پیروان اسلام بیشتر شیعیان و درصدی نیز اهل تسنن میباشند. گروهی نیز با نام اهل حق شناخته میشوند. برخی با حفظ آداب و مناسک و معتقدات دین کهن ایران باستان یعنی زردشتی و همچنین با التقاطی از اسلام به حیات دینی خود ادامه میدهند.
به طور کلی اقلیتهای مذهبی استان در مجموع ۰/۱۷ درصد از کل جمعیت را تشکیل میدهند که مهمترین آنها زردشتیان با ۰/۱۲ درصد، مسیحیان ۰/۰۲ درصد و کلیمیان ۰/۰۳ درصد از کل جمعیت را دارد.
یهودیان
محلهٔ قدیمی یهودیان کرمانشاه، در محلهٔ فیضآباد و در نزدیکی یکی از پنج دروازهٔ ورودی به شهر قرار داشته که در میان کرمانشاهیان به دروازهٔ یهودیها معروف بودهاست. شمار یهودیان کرمانشاه در دوران مشروطیت در حدود ۳۰۰۰ نفر برآورد شده که تا زمان احداث مدرسهٔ آلیانس کرمانشاه یعنی ۱۹۰۴ م چندان سر و سامانی نداشتند. یهودیان کرمانشاه در دوران پهلوی و با بهبود نسبی وضع اجتماعی از محلههای قدیمی خود مهاجرت و در نقاط مختلف شهر پراکنده میشوند. این شهر، تا پیش از انقلاب اسلامی یکی از انجمنهای پرجمعیت یهودیان ایران بود. اما در حال حاضر جمعیت یهودیان شهر به اندازهای کم شدهاست که از ۴ کنیسایی که در سالهای پیشین فعال بودند تنها در کنیسای اتحاد کلیمیان، مراسم دینی خود را برگزار میکنند.
جمعیت
کرمانشاه نهمین شهر پرجمعیت ایران است که براساس آمار درگاه ملی آمار ایران در سال ۱۳۸۵ تعداد ۳۴۶٬۸۶۴ زن و ۳۵۷٬۸۴۵ مرد شهر نشین و مجموع ۷۰۴۷۰۹ نفر شهر نشین در کرمانشاه زندگی میکنند. و با اضافه کردن روستاییان، کرمانشاه دارای جمعیت ۷۸۴٬۶۰۲ نفر میباشدهمچنین جمعیت شهر در سال ۱۳۸۸ براساس آماری که گزتیر انتشار داده ۸۱۵٬۰۱۴ نفر برآورد شدهاست
سیلوستر دوساسی، خاورشناس فرانسوی که در سال ۱۸۰۷ م از کرمانشاه دیدن میکند در کتابی شمار مردمان این شهر را در حدود ۱۶ تا ۱۸ هزارنفر برآورد میکند. کنراد مالتبرن نیز در کتابی که در سال ۱۸۲۴ م به چاپ میرساند شمار خانههای شهر را ۳۰۰۰ خانه عنوان میکند.
<<اقتصاد>>
کرمانشاه مرکز کشاورزی ایران است و بیشتر درآمد اقصادی کرمانشاه از این راه است. در حوزهٔ شهرستان کرمانشاه دو شهرک صنعتی وجود دارد که بیش از ۲۵۶ واحد صنعت و تولیدی در آن احداث شدهاست. این شهرستان به لحاظ نیروی کار ارزان میتواند فعالیت صنعتی چشم گیر ی داشته باشد. میزان صادرات مواد غذایی، مصالح ساختمانی و صنایع دستی کرمانشاه تنها در ۳ ماه نخست سال ۱۳۸۸ مجموع ۹ درصد از صادرات کل کشور را شامل میشود. بازارچهٔ مرزی پرویز خان سال ۱۳۸۷ رتبهٔ اول فعالیت را میان بازارچههای مرزی کشور کسب کرد. در شش ماه اول سال ۱۳۸۷ بیش از ۲۳۸٬۶۵۲ تن کالای غیرنفتی به ارزش ۱٫۵۳۱ میلیون دلار را از مبادیهای خروجی استان کرمانشاه صادر شد و همچنان مقام اول صادرات به کشور عراق و مقام هشتم صادرات کشور ایران را به خود تخصیص داد مهمترین کارخانههای شهر کرمانشاه عبارتند از: کارخانههای قند، پالایشگاه کرمانشاه، پالایشگاه نفت آناهیتا، مجتمع پتروشیمی کرمانشاه، کارخانه سیمان غرب، کارخانه سیمان سامان (بزرگترین کارخانهٔ سیمان خاورمیانه)، کارخانهٔ اسید سیتریک کرمانشاه (تنها کارخانهٔ اسید سیتریک خاورمیانه).
شرکت پالایش نفت کرمانشاه
در سال ۱۳۰۱ وجود نفت خام به مقدار کافی در غرب ایران به اثبات رسید و از این زمان فعالیت استخراج و پالایش بااحداث شرکت پالایش نفت کرمانشاه که در آن زمان «پالایشگاه کرمانشاه» نام داشت شروع گردید.
شرکت پالایش نفت کرمانشاه با توجه به آن که پس از گسترش شهر کرمانشاه در مرکز شهر قرار گرفت ولی یکی از واحدهای صنعتی سبز صنعت نفت با ۱۲۶ هزار متر مربع فضای سبز است.
<<حمل و نقل>>
پایانهٔ مسافربری
پایانهٔ مسافربری شهید کاویانی برای انتقال مسافران بین شهری بوسیلهٔ مینی بوس، اتوبوس و خودروسواری مورد استفاده قرار میگیرد. دو شرکت ایران پیما و تعاونی هفت در خیابان مدرس و شرکت تی بی تی در میدان مصدق دارای مراکز فروش بلیط هستند
فرودگاه بینالمللی
فرودگاه بینالمللی اشرفی اصفهانی به عنوان استانداردترین و مهمترین فرودگاه غرب کشور مورد استفاده قرار میگیرید.
پروازهای خارجی:دبی، دمشق، جده.
پروازهای داخلی: تهران، مشهد، کیش، بندرعباس و کرمان
راه آهن
در سال ۱۳۵۵ مطالعات برای احداث راه آهن کرمانشاه انجام شد و انجام این عملیات با شروع جنگ ایران و عراق اجرایی نشد و پس از آن نیز این پروژه تا مجلس ششم به فراموشی سپرده شد، پروژهٔ راه آهن کرمانشاه در سه فاز انجام میشود. فاز اول اراک-ملایر، فاز دوم ملایر-کنگاور و فاز سوم کنگاور-کرمانشاه. عملیات ساخت این پروژه در سال ۱۳۸۰ آغاز شدو قرار بود در سال ۱۳۸۵ تکمیل شود، اما عملیات اجرایی دوباره راه آهن کرمانشاه در سال ۱۳۸۵ آغاز شد و عنوان شد که این پروژه در سال ۱۳۸۷ تکمیل میشود. این در حالی است که در سال ۱۳۸۸ فاز دوم پروژه هنوز آغاز نشده بود. یکی از دلایل عقب ماندن این طرح اختصاص دادن بودجه طرحهای ریلی کشور از جمله راه آهن کرمانشاه به طرح راه آهن بافق-مشهد بوده که با این کار پروژهٔ بافق-مشهد چهار سال زودتر از موعد مقرر تمام شد. ساخت این پروژه تا پایان سال ۱۳۹۰ به کرمانشاه و تا پایان سال ۱۳۹۲ به مرز خسروی و به راه آهن خانقین عراق متصل میشود. با این حال پایان این پروژه در زمان تعیین شده بعید به نظر میرسد.
قطار شهری
در ۱۲ اردیبهشت سال ۱۳۸۶ خط ریلی کرمانشاه به طول ۱۴ کیلومتر در شورای عالی هماهنگی ترافیک به تصویب رسید و در ۱۵ تیر ماه ۱۳۸۷ سازمان قطار شهری کرمانشاه تأسیس شد. این مترو شامل ۱۱ ایستگاه میشود و میدان فردوسی را به میدان طاق بستان متصل میکند که این پروژه در پنج سال به پایان میرسد. عملیات احداث متروی کرمانشاه در سال ۱۳۸۸ تغییر کاربردی داد و در برخی از نقاط از مترو و در نقاط دیگر از منوریل برای حمل مسافران استفاده میشود. به این ترتیب هزینه اجرای این پروژه پنجاه درصد کاهش مییابد و عنوان شدهاست که به دلیل «تفکر مهندسی و اصلاح الگوی مصرف» متروی کرمانشاه به منوریل تغییر یافتهاست که در سال ۱۳۹۳ به بهرده برداری می رسد
<<ساختار شهری>>
شهر کرمانشاه ۱٫۵ درصد از مساحت کل ایران را دارد و به ۶ منطقهٔ شهرداری تقسیم شدهاست.
شهرداری کرمانشاه
بلدیهٔ کرمانشاه در زمان قاجار در میان سالهای ۱۲۷۹ تا ۱۲۹۰ در محل دیوانخانه تشکیل میشود که وظیفهٔ آن رفت و روب کردن خیابانهای پر رفت و آمد و روشن کردن چراغهای پیه سوز خیابانها بودهاست که این وظایف تا زمان اولین رئیس بلدیه، اسدالله خان فزونی به همین شکل اداره میشود که وی در زمان ریاست به ایجاد خیابان شاه بختی از جلالیه تا سه راه پهلوی، سنگفرش خیابانهای شهر و نصب فانوسهای نفتی در معابر شهر اقدام میکند. کرمانشاه از زمان ساخت بلدیه تا کنون ۷۱ شهردار داشته است
ساختمان شهرداری کرمانشاه در سال ۱۸۹۷ م توسط سفارت انگلیس جهت کنسولگری تأسیس شدهاست، که در سال ۱۳۳۷ توسط سلطان محمد دولتشاهی، شهردار وقت، برای ساختمان شهرداری که قبلا در میدان شهرداری سابق قرار داشت خریداری میشود.
معابر سطح شهر
تعداد میدان ها: 34
تعداد کوچه ها:5210
تعداد پارک ها:120
تعداد خیابان ها:655
تعداد شهرک ها:67
تعدا د بلوارها:103
تعداد بن بست ها:2471
پارک ها
میزان فضای سبز در کرمانشاه ۸٫۸۱ متر مربع به ازای هر نفر است و تعداد ۱۲۰ بوستان در شهر کرمانشاه وجود دارد. پارکهای مهم شهر که بیشترشان در کنار محوطهٔ تاریخی طاق بستان قرار دارند عبارتند از پارک شرقی، پارک غربی، پارک کوهستان که در شمال شهر کرمانشاه قرار دارند و پارکهایی که در نقاط دیگر شهر قرار دارند شامل پارک شاهد، پارک شیرین و پارک لاله میشوند؛ پارک شاهد محل برگزاری نمایشگاههای مهم شهر کرمانشاه است که در بلوار شهید بهشتی قرار دارد.
سالنهای سینما
درب سینما آزادی در ۹ تیر ۱۳۸۸ که نشان دهندهٔ تعطیلی یک سالهٔ سینماهای این شهر است.
کرمانشاه در سال ۱۳۱۰ صاحب سینمایی بوده که توسط سید ابول نقاش با راهنمایی و کمک دوستش حبیبالله مراد در زمینهای تفریحی آن روزگارساخته شده، بانام سینما فروهر - در مجموع کرمانشاه درطی تاریخ خود دارای ۱۴ سالن سینمابوده، البته نه به طور همزمان، نام این سینماها عبارتند از سینما باربد، سینما هما کرمانشاه (قبل از سینما ایران درمحل همین سینمابوده) سینما ایران، سینما دیانا، سینما مولن روژ ورکس، (که تابستانی بودهاند) سینما متروپل، سینما کریستال، سینما آتلانتیک، سینما شهر فرنگ، سینما شهر تماشا، سینما صحرا، سینما فرهنگ که پس از پیروزی انقلاب این سالنها متروکه شدند و یا تغییر کاربری دادند.
سینماهای شهر کرمانشاه پس از انقلاب ۵۷ شامل سینماهای آزادی، پیروزی، فرهنگ و استقلال بوده که در دی ماه ۱۳۸۷ همهٔ سینماها به جز سینما فرهنگ به گفتهٔ نهادهای دولتی به دلیل بازسازی و بهبود کیفیت سینماهای شهر کرمانشاه تعطیل شدند. این در حالی بود که تعداد صندلیهای سینما فرهنگ نیز به ۲۰۰ صندلی کاهش یافت و پس از نه ماه همزمان با عید فطر ۱۳۸۸ سینما آزادی به دستور استاندار کرمانشاه بدون بازسازی سینما بازگشایی شد و عنوان شد که به دلیل فقدان اعتبارات سینماهای این شهر هنوز بازسازی نشدهاند.در حال حاضر تنها دو سینمای فرهنگ و آزادی به کار خود ادامه میدهند.
محله های شهر کرمانشاه
محلههای قدیمی: آبشوران • اربابی • امیرکبیر • بازار زرگرها • بازرگانی • باغ دلگشا • برزهدماغ • بزازخانه • بهار • پشت بدنه • پل اجلالیه • پل چوبی • تاریکهبازار • تپه فتحعلیخان • تفنگسازها • تیمچه • تیمچه سیداسماعیل • جلوخان • جلیلی • جمخانه • جمخانه ارتش • جوانشیر • چال حسنخان • چال درویشها • چال سلیمانخان • چاه صاحبزمان • چراغ برق • چنانی • چهارراه آخرت • چهلمتری سیروس • خیام • دبیراعظم • درطویله • دروازه • دهمجنون • راستهبازار • رشیدی • زندان شهری • سبزهمیدان • سرتپه • سراب قنبر • سرچشمه • سرقبر آقا • سعدی • سقاخانه • سکوی حشمتالسلطنه • سنگ معدن • سهراه خانقاه • سهراه محمودی • سید فاطمه • سینه گل زرد • شاهبختی • شریعتی • شهرداری سابق • صابونی • صندوقسازها • علاف خانه • فردوسی • فیضآباد • قهوهخانه ضرغام • قهوهخانه قنبر • قهوهخانه ولایتی • کاشیکاری • کلحواس • کوچه ثبت • کوچه قلیچخان • کوچه لکها • کوهساری • گذر صاحبجم • گمرک • لشگر • مسگرخانه • مسیرنفت • مصدق • مصلی • مصوری • منزه • ناصری • وزیری
محلههای جدید: آبادانی و مسکن • آریاشهر • الهیه • باغ ابریشم • بلوار سجاد • چقامیرزا • حافظیه • شش بهمن • شماره دو • شهرک آناهیتا • شهرک امام خمینی • شهرک بعثت • شهرک بهداری • شهرک پردیس • شهرک پرواز • شهرک تعاون • شهرک جهاد • شهرک دادگستری • شهرک دارایی • شهرک دولتآباد • شهرک رسالت • شهرک ژاندارمری • شهرک شهید نجفی • شهرک ظفر • شهرک کارمندان • شهرک کرناچی • شهرک گلشن • شهرک گلها • شهرک معلم • شهرک نصر • شهرک ولایت • فرهنگیان • کسری • کوی فرهنگیان • کیهانشهر • گلستان • متخصصین • هوانیروز
(این آمار در پایان سال 88 تهیه شده وممکن است بعضی شهرک های جدید در آن جای نداشته باشند)
پایان قسمت دوم
سلام...
